در مورد کودکان بیش فعال

سندرم بيش‌فعالي، ‌اختلالي است که بيشتر وقت‌ها در اثر کمبود توجه در کودکان به‌وجود مي‌آيد. اين نوع سندرم، بيشتر در پسر‌ان ديده شده و از 3سالگي شروع مي‌شود اما تشخيص جدي آن از زماني است که کودک به محيط مدرسه پا مي‌گذارد و مي‌توان رفتار او را در کلاس درس، مورد بررسي قرار‌داد. اين‌گونه رفتارهاي بيش‌فعالانه ‌به‌طور معمول با عدم تمرکز همراه است و نشانه‌هاي دارد.

بیش فعالی ناشی از جهش ژنتیکی و همچنین اختلال عملکرد ناقل های شیمیایی در مغز رخ می دهد. در مورد کودکان بیش فعال و نشانه هایی که در این زمینه بروز می دهند مراقبین یا پرستار کودک باید آگاهانه رفتار کنند. نادیده گرفتن نشانه ها و سهل نگاری در این رابطه می تواند یادگیری کودک را با اختلال مواجه کند و زندگی و موفقیت او را تحت تاثیر قرار دهد.

باورهای غلط

• کودکان بیش فعال نیاز به انضباط بیشتری دارند
• کودکان بیش فعال نیاز  به تقویت اراده دارند
• همه کودکان بیش فعال بسیار پر جنب و جوش هستند

تمام کودکان بیش فعال غیر قابل کنترل نیستند. از نظر علمی بیش فعالی به سه دسته عمده تقسیم بندی می شود.

در نوع اول کودکان اغلب در تمرکز مشکل دارند، به راحتی حواسشان پرت می شود. در نوع دوم که نوع تکانشی است در این نوع کودکان به شدت پرجنب و جوش و غیرقابل کنترل هستند، زیاد صحبت می کنند، نمیتواند در صف برای نوبت خود منتظر بمانند و در بازی همیشه باعث اختلال می شوند. نوع ترکیبی که هر دو نوع علائم را با هم دارند و شایع تر از دو نوع اول است.

پسران بیش تر نسبت به دختران به بیش فعالی مبتلا می شود. طبق تحقیقات انجام شده در پسران بیش از دوبرابر نسبت به دختران، بیش فعال هستند که در سنین 4 تا 17 سالگی تشخیص داده می شود.

در دختران بیش فعالی از نوع بی توجهی شایعتر بوده و به همین دلیل با رویا پردازی که در این سنین شایع است اشتباه گرفته می شود و در نتیجه با تاخیر تشخیص داده می شود.

گاهی رفتارهای معمول کودکان مانند علائم و نشانه های بیش فعالی به نظر می رسد. بی قراری، بی نظمی، عدم توانایی در گوش دادن و یا پیروی از دستورات همیشه علائم بیش فعالی نیستند.

طبق یافته های جدید محققین بیش فعالی از سن 4 سالگی قابل تشخیص است. تا قبل از سال 2011 سن تشخیص باین اختلال 6 سالگی بود. تشخیص زودرس به کودکان کمک می کند تا با درمان سریعتر در دوران یادگیری و مدرسه با مشکلات کمتری مواجه شوند.

علائم شایعی که در کودکان بیش فعال وجود دارد عبارتند از ناتوانی در یادگیری، عصبانیت، افسردگی، اختلالات رفتاری، تاخیر در آموزش مهارت های گفتاری. این نشانه ها گاها تشخیص بیش فعالی را با مشکل مواجه می کند.

بیش فعالی اغلب با دانش والدین درمان می شود.

درمان بیش فعالی به عوامل مختلفی بستگی دارد. 70 تا 80 درصد درمان بیش فعالی به درمان دارویی بستگی دارد. روان درمانی می تواند به کودک علاوه بر کمک به یادگیری مهارت های جدید کمک کند تا با دیگران تعامل بهتری برقرار کند. روش های یکسان روی کودکان مختلف ممکن است پاسخ یکسانی نداشته باشد و از این رو باید روش های درمانی مختلفی برای شناخت تاثیر گذارترین گزینه امتحان شود.

پدر و مادر یا پرستار کودک باید در این مورد روش های جدید و علمی را مطالعه کنند. باید یاد بگیرند که سیستم پاداش چگونه می تواند به کودک در این زمینه کمک کند.

همچنین نحوه مدیریت استرس می تواند به کودک و خانواده کمک کند. خانواده درمانی روشی موثر در درمان بیش فعالی است.

رژیم غذایی بدون شکر برای کودکان بیش فعال مناسب است

رژیم غذای مدیترانه برای کودکان بیش فعال توصیه می شود. زیرا کودکان را تشویق به مصرف غذای سالم می کند. اما شواهدی مبنی بر اینکه بیش فعالی ناشی ازیک رژیم غذایی خاص باشد وجود ندارد. کارشناسان توصیه می کنند که کودکان باید رژیم غذایی سالم تری را بخورند. از خوردن شکر و چربی های اشباع بپرهیزند و غذاهای حاوی غلات، سبوس برنج، سبزیجات و میوه، پروتئین های بدون چربی و مواد غذایی حاوی امگا 3 را مصرف کنند.

مربیان و معلمین می توانند بیش فعالی را تشخیص دهند

معلمین و مربیان صلاحیت تشخیص بیش فعالی را ندارند اما می توانند به نشانه های مشبابهی را که در کودکان بیش فعال دیده اند اشاره کنند.

کودکان بیش فعال می توانند ساعت های متمادی بازی های رایانه ای انجام دهند زیرا وقتی که بخواهند می توانند روی موضوع دلخواه خود تمرکز کنند.

اگر چه بی توجهی یکی از علائم بارز بیش فعالی است اما کودکان بیش فعال می توانند بر روی فعالیت های محرک تمرکز کنند. فعالیت هایی که پر از تحریک و صدا و فعالیت بدنی است می تواند توجه آنها را  به خود جلب کند.

این موضوع به این دلیل نیست که کودکان بیش فعال به طور ارادی می توانند توجه خود را به موضوعی معطوف کنند بلکه برخی از موضوعات می تواند تمرکز کودکان را به خود جلب کند.

کودکان بیش فعال نیاز به چک آپ های پزشکی مداوم دارند. بیش فعالی یک اختلال پزشکی است و ناشی از بی نظمی و نبود اراده در کودک نیست. پدرو مادر یا پرستار کودک باید با توجه به نشانه هایی که در کودک می بینند با پزشک مشورت کنند . باید مراقبین کودک انتظارات خود را از کودک به صورت واضح مشخص کنند و محدودیت های ثابت برای کودک در نظر بگیرند. داشتن برنامه روزانه می تواند به کودک در زمینه کنترل علائم این اختلال کمک کند.

براي تشخيص اين بيماري، انجام آزمايش‌هاي پزشکي از نوع بينايي و شنوايي‌سنجي، آزمايش خون و بررسي مسائل ارثي و تاريخچه‌ي زندگي پدر‌ و ‌مادر، نوع زايمان و تولد او، ضربه‌هاي احتمالي مغزي، جراحي و بي‌هوشي در زمان کودکي و... بايد انجام شود.

برخی از نشانه های کودکان بیش فعال:

ـ ناتواني از يک‌جا نشستن و بي‌قراري در لحظه‌هايي که بايد آرام بنشيند

ـ قطع پي‌درپي گفت‌وگو و مکالمه‌ي بزرگ‌ترها

ـ انجام رفتارها و اعمالي که به آن‌ها کارهاي نسنجيده ‌مي‌گوييم

ـ پاسخ دادن به سؤال، پيش از آن‌که جمله‌ي سؤال‌کننده به پايان برسد

ـ بي‌صبري و بي‌تحملي شديد به‌نحوي که هر آن‌چه طلب کرد، بايد در همان لحظه نيز آن را دريافت کند

ـ ناتواني در پي‌گيري مطلب‌ها به‌نحوي که بيشتر کارها را در ميانه رها مي‌کند

ـ بي‌توجهي به نتيجه‌ي عملي که از او سر‌مي‌زند

ـ ناتواني در کنترل احساس‌ها، فکرها و کارها

ـ پرحرفي‌ به‌خصوص در کلاس درس‌

ـ مدام در حال حرکت و جنب‌و‌جوش بودن

ـ بي‌صبري و نداشتن تحمل براي ايستادن در صف و رعايت نوبت

ـ عصبي و حساس بودن و مرتب پايين و بالا پريدن

ـ هل دادن بقيه‌ي کودکان هنگامي که قرار است در صف و با آرامش بايستد

- برهم زدن بازي بقيه‌ي هم‌کلاسي‌ها و دخالت بي‌مورد در کار آنان

‌ـ انجام تکليف‌هاي مدرسه بدون توجه و دقت لازم

ـ به‌اصطلاح «قاپيدن» وسايل و اسباب‌بازي‌هاي کودکان ديگر

ـ بي‌توجهي به قوانين و مقررات وضع‌شده در کلاس يا مدرسه

ـ نداشتن مهارت‌هاي لازم در برقراري ارتباط‌هاي اجتماعي با ديگران

ـ گم‌کردن وسايل شخصي بر اثر بي‌مبالاتي و بي‌دقتي

ـ از اين شاخه به آن شاخه پريدن در زماني که بايد توجه خود را بر موضوعي متمرکز کند و يا درباره‌ي آن موضوع به‌دقت صحبت کند

 ـ نمره‌هاي مدرسه‌ي او از ديگر نشانه‌هایی است که به‌طور حتم بايد بررسي شود.درضمن، فراموش نکنيد که رفتار پدر و مادران و انتظارهاي بي‌جاي آنان از کودک و دادن لقب‌ها و صفت‌هايي مانند تنبل، بي‌عرضه و... ‌مي‌تواند از عامل‌های به‌وجودآورنده‌ي اين خصيصه در کودکان باشد. امروزه اين اختلال بعد از آزمايش از سوي روان‌پزشکان، قابل معالجه است.

 توجه: مطالب بلاگ فروشگاه اینترنتی "نوپا" برگرفته از منابع بین المللی است، جنبه اطلاع رسانی داشته و توصیه تخصصی تلقی نمی شوند و نباید آنها را جایگزین مراجعه به پزشک و متخصصان دانست.